محمد صادق على خان
129
مخازن التعليم ( فارسى )
حرقته البول و لاغرى گرده و قرحه مثانه و خشونت سينه و نفث الدم ريه و تپهائ حاره و تشنگى و سرفه و قرحه امعا مفيد و روغن مغز تخم او كه مثل روغن بادام مىبرآرند الطف است و جهت رفع بيخوابى و يبوست دماغ و مغص صفراوى و سل و تپهائ حاره بيعديل و قدر شربت از مغز تخم او و روغن آن تا هفت مثقال و بدلش تخم هندوانه و روغن كدو كه چوب او را كوبيده آب آن را با ربع او روغن كنجد بجوشانند تا روغن صرف بماند سرد و تر و مرطب جهت حرارت و يبوست دماغ و تشنج يابس و تليين صلابات بسيار مفيد است قسط بيخيست شبيه به بيخ لفاح و از نواحى هند خيزد و سه قسم مىباشد يكى شيرين و سبك و سفيد با عطريت و آن را قسط بحرى و عربى گويند و قسمى مايل بسياهى و سبك و سطبر و كم بود تلخ و آن را قسط هندى گويند و قسمى مايل بسرخى و خوشبو و سنگين و بىتلخى است و از مطلق او مراد قسط « 1 » شيرين است و بهترين او سفيد تازه كرم ناخورده است كه اندك زبان را بگزد و قوتش تا چهار سال باقيست در سوم گرم و خشك و مدر بول و حيض و مفتح سدهء جگر و قاطع اخلاط غليظه و لزجه و مبهى و كشندهء اقسام كرم معده و جهت درد سينه و تقويت معده و جگر و دردهاى مزمنه دماغى و معده و تحليل رياح و اخراج سنگ گرده و با عسل جهت ربو و تشنج و كزاز ازو ؟ رعشه و حذر نافع و مضر مثانه و مصلحش گلنگبين و مضر ريه و مصلحش انيسون و بدلش نصف وزن آن عاقرقرحا و قدر شربتش يك درم و روغن قسط ساذج كه قسط تلخ چهل مثقال را نيمكوفته در شراب يك شبانروز تر كنند و با چهارصد مثقال روغن زيتون بجوشانند تا شراب فانى شده روغن بماند گرم و خشك و محلل قوى قصب السكر به فارسى نيشكر و بهندى گنادايكهه گويند در اول گرم و در دوم تر و آب او مسمن بدن و مفتح سدد و ملطف خون و منقى مثانه و مدر بول و رافع خشونت سينه و سرفه و محرك باه و ملين طبع و مهيج قى و قاطع التهاب معده و مولد نفخ و رياح و از پختن او نفخ زايل مىشود و اكثار خوردن غير مطبوخ او مفسد اشتها و مضر پيران و مصلحش انيسون قصب الذريره بهندى چرايته گويند نباتيست مشهور در دوم گرم و خشك و ملطف و مدر بول و عرق و مفتح و مقوى دل و جگر و معده و رافع خفقان و استسقا
--> ( 1 ) و فرق ميانه او و راسن ؟ ؟ ؟ كه قسط شامى است عدم عطريه راسن است و عدم گزندگى زبان ؟ ؟ ؟ آن